در سال‌های اخیر و به‌ویژه در شرایطی که تأمین برخی داروهای وارداتی با محدودیت‌هایی همراه شده است، موضوع استفاده از داروهای ژنریک و تولید داخل بیش از گذشته مورد توجه نظام سلامت و بیماران قرار گرفته است. با این حال، همچنان برخی نگرانی‌ها و پرسش‌ها درباره کیفیت، ایمنی و اثربخشی این داروها در میان مردم وجود دارد. متخصصان حوزه دارو تأکید دارند که داروهای ژنریک تأییدشده، از نظر علمی و درمانی گزینه‌ای قابل اعتماد برای تداوم درمان محسوب می‌شوند.

دکتر محمدمهدی مجاهدیان، معاون غذا و دارو و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، در گفت‌وگو با خبرنگار روابط عمومی معاونت غذا و دارو اظهار کرد: داروهای ژنریک تأییدشده از نظر ماده مؤثره، مقدار مصرف، شکل دارویی و اثر درمانی مورد انتظار، دارای اثربخشی مشابه داروهای مرجع هستند و بر اساس ضوابط علمی و استانداردهای پذیرفته‌شده وارد چرخه مصرف می‌شوند.

وی با اشاره به فرآیندهای نظارتی حاکم بر تولید و عرضه دارو در کشور افزود: سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت،درمان و آموزشی پزشکی با بهره‌گیری از الزامات علمی و رگولاتوری دارویی و همسو با استانداردهای معتبر بین‌المللی، بر کیفیت، ایمنی و اثربخشی داروهای تولید داخل و ژنریک نظارت مستمر دارد. تمامی داروهای مجاز پیش از ورود به بازار، مراحل ارزیابی، کنترل کیفیت، بررسی مستندات فنی و اخذ مجوزهای قانونی را طی می‌کنند.

معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی ایران ادامه داد: یکی از مهم‌ترین مفاهیم در ارزیابی داروهای ژنریک، «هم‌ارزی زیستی» است. این مفهوم نشان می‌دهد که داروی ژنریک ماده مؤثره را با سرعت و میزان قابل مقایسه با داروی مرجع در بدن آزاد می‌کند و در نتیجه، اثر درمانی مشابهی برای بیمار ایجاد خواهد کرد.

وی با بیان اینکه تفاوت‌های میان داروهای برند و ژنریک در اغلب موارد به نام تجاری، ظاهر، بسته‌بندی یا برخی مواد غیرفعال جانبی محدود می‌شود، تصریح کرد: این تفاوت‌ها معمولاً تأثیری بر کیفیت درمان و اثربخشی دارو ندارند و نباید موجب نگرانی بیماران شوند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در استفاده گسترده از داروهای ژنریک گفت: استفاده از این داروها علاوه بر حفظ کیفیت درمان، می‌تواند به کاهش هزینه‌های سلامت، افزایش دسترسی بیماران به دارو و پایداری زنجیره تأمین دارویی کمک کند و به همین دلیل یکی از راهبردهای مورد توجه نظام‌های سلامت در جهان به شمار می‌رود.

مجاهدیان با اشاره به ظرفیت‌های صنعت داروسازی کشور افزود: بخش عمده داروهای مورد استفاده در کشور در قالب داروهای ژنریک توسط تولیدکنندگان داخلی تأمین می‌شود و این داروها بخش قابل توجهی از نیازهای درمانی بیماران را پوشش می‌دهند. از این رو، تقویت حمایت‌های مالی، اعتباری و ارزی از زنجیره تولید دارو، تأمین پایدار مواد اولیه و توسعه زیرساخت‌های تولید، می‌تواند ضمن کاهش وابستگی به واردات، به ارتقای امنیت دارویی کشور و تضمین دسترسی مستمر بیماران به داروهای مورد نیاز کمک کند.

وی ادامه داد: حمایت هدفمند از صنعت داروسازی داخلی و رفع موانع تولید، از مهم‌ترین راهکارهای افزایش تاب‌آوری نظام سلامت در برابر چالش‌های اقتصادی و محدودیت‌های احتمالی است و نقش مؤثری در پایداری خدمات درمانی و دارویی کشور ایفا می‌کند.

مجاهدیان در عین حال تأکید کرد: در برخی شرایط خاص، از جمله بیماران مبتلا به بیماری‌های پیچیده، مصرف‌کنندگان داروهای با شاخص درمانی باریک و افرادی که نیازمند پایش دقیق درمان هستند، هرگونه تغییر یا جایگزینی دارو باید با نظر پزشک معالج یا داروساز انجام شود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: اعتماد به داروهای ژنریک و تولید داخل دارای مجوز، به معنای کاهش کیفیت درمان نیست؛ بلکه اقدامی مبتنی بر شواهد علمی در راستای افزایش دسترسی بیماران به دارو، تقویت امنیت دارویی کشور و پایداری نظام سلامت است. تحقق این اهداف نیز مستلزم حمایت مستمر از تولید داخلی، تقویت زیرساخت‌های تأمین و تولید دارو و بهره‌گیری بهینه از منابع در جهت پاسخگویی پایدار به نیازهای درمانی مردم خواهد بود.